Camera op telescoop aansluiten klinkt als één handeling, maar er zijn vier manieren om het te doen. Welke je kiest, hangt af van de camera die je hebt en van wat je wilt fotograferen. Op deze pagina lees je per manier wat je nodig hebt, hoe je het aansluit en wat je doet als je camera niet scherp komt.
Welke manieren zijn er om een camera op je telescoop aan te sluiten?
| Manier | Hoe het werkt | What you need | Suitable for |
|---|---|---|---|
| Telefoon achter het oculair | Je telefoon fotografeert door het oculair heen, net als je oog | Een smartphone-adapter | De maan, en met geduld de heldere planeten |
| Camera in het brandpunt | De telescoop is het objectief: de camera zit zonder lens op de focuser | Een T2-ring en een T2-adapter | De maan, de zon met zonnefilter, en op een meedraaiende montering ook nevels |
| Camera met Barlowlens | Zoals hierboven, met een Barlowlens ertussen voor meer vergroting | Een T2-ring en een Barlowlens met T2-aansluiting | Kraters van dichtbij en planeten |
| Astro camera | Een kleine camera die je als een oculair in de focuser steekt en op je laptop aansluit | Een astrocamera en een laptop | Planeten en maan, of met een gekoelde camera nevels en sterrenstelsels |
Hoe sluit je een smartphone aan op je telescoop?
Met een smartphone-adapter klem je je telefoon recht achter het oculair. Dat is de goedkoopste en snelste manier: je hebt geen extra camera nodig en de foto staat meteen op je telefoon.
- Stel de telescoop eerst met je oog scherp op de maan, met het oculair met het grootste getal.
- Klem de adapter om het oculair en zet je telefoon erin.
- Schuif de telefoon tot de cameralens precies boven het midden van het oculair zit. Je ziet dan een rond beeld dat het scherm vult.
- Stel daarna pas fijn scherp en maak de foto met de zelfontspanner.
Er zijn adapters die alleen je telefoon vastklemmen en adapters met een eigen oculair erin. Bekijk de smartphone-adapters voor de verschillen. Instellingen en tips voor je eerste foto’s lees je in astrophotography with smartphone.
Hoe sluit je een spiegelreflex- of systeemcamera aan?
Je haalt de lens van je camera en gebruikt de telescoop als lens. Dat heet fotograferen in het brandpunt. Een telescoop met een brandpuntsafstand van 650 mm werkt dan als een telelens van 650 mm. Je hebt twee onderdelen nodig:
- Een T2-ring voor jouw camera. Die klik je op de plek waar normaal de lens zit. Elke cameravatting heeft een eigen ring: Canon EF is anders dan Canon RF, Nikon F anders dan Nikon Z, en Sony E weer anders. Een T2-ring kost rond de 20 tot 30 euro.
- Een T2-adapter die in de focuser past, met een huls van 1,25 of 2 inch. Op deze adapter schroef je de T2-ring. Bij sommige telescopen kan het zonder: daar zit een T2-schroefdraad direct op de focuser.
Beide vind je bij de telescope adapters. Daar lees je ook meer over de verschillende schroefdraden en over de juiste afstand tot de sensor als je met een corrector of field flattener werkt.
Zo sluit je hem aan:
- Haal de zenitspiegel of het oculair uit de focuser.
- Klik de T2-ring op je camera en schroef de T2-adapter erop.
- Schuif het geheel in de focuser en zet het vast.
- Zet je camera in live view, vergroot het beeld op het scherm en stel scherp met de focuser.
Let daarbij op drie dingen:
- Ontspannen zonder objectief: veel systeemcamera’s weigeren standaard een foto te maken als er geen lens op zit. Zet in het menu de instelling aan waarmee de sluiter ook zonder objectief werkt.
- Balans: een camera weegt al snel een halve tot een hele kilo. Schuif de buis in de klemmen naar voren of zet extra gewicht op de montering, zodat de telescoop niet uit zichzelf kantelt.
- Full frame: met een full-frame-camera kan de smalle opening van een T2-aansluiting donkere hoeken geven. Een bredere M48-adapter lost dat op.
Waarom komt mijn camera niet scherp?
Een telescoop is gemaakt voor een oculair. Het scherpe beeld valt daardoor niet altijd op de plek waar de sensor van je camera komt te zitten. Of je daar last van hebt, hangt af van het type telescoop.
Bij een spiegeltelescoop of Dobson
Bij veel Newton-telescopen die bedoeld zijn om door te kijken, ligt het scherpe punt te dicht bij de buis. De sensor van je camera zit een paar centimeter achter de vatting en komt daardoor niet ver genoeg naar binnen, ook als je de focuser helemaal indraait. Je ziet dan alleen een wazige vlek, hoe je ook draait.
Er zijn twee oplossingen:
- Een Barlowlens ertussen. Een Barlow verschuift het scherpe punt naar buiten, zodat de camera wel scherp komt. Je krijgt er meer vergroting bij, wat voor de maan en planeten juist handig is. Kijk bij de Barlowlenzen naar een model waarop je een T2-ring kunt schroeven.
- Een telescoop die voor fotografie is gemaakt. Bij Newtons die voor fotografie zijn ontworpen, zoals de Sky-Watcher-modellen met PDS in de naam, staat de hoofdspiegel iets verder naar voren. Een camera komt daar zonder Barlow scherp.
Bij een lenzentelescoop
Hier is het vaak andersom. Bij het kijken zit er een zenitspiegel tussen, en die maakt de lichtweg langer. Haal je die eruit voor je camera, dan ligt het scherpe punt verder naar achteren. Je draait de focuser dan ver uit, en soms heb je een verlengbuis nodig.
Bij een Maksutov of Schmidt-Cassegrain
Deze telescopen stellen scherp door de hoofdspiegel te verschuiven en hebben daardoor veel scherpstelbereik. Een camera komt er bijna altijd scherp op. Achterop zit een schroefdraad waarop je via een passende adapter, of bij sommige modellen direct, je T2-ring zet.
Welke telescoop werkt het best met een camera?
Voor de maan en planeten werkt bijna elke telescoop, omdat je met korte sluitertijden fotografeert. Ook een Dobson zonder motor is dan bruikbaar. Voor nevels en sterrenstelsels is het een ander verhaal: daar belicht je minutenlang, en dan moet de telescoop de draaiing van de hemel nauwkeurig volgen. Dat vraagt om een equatoriale montering met motor. Welke telescopen daarvoor geschikt zijn, zie je bij de telescopes for astrophotography.
Wil je vooral nevels en sterrenstelsels fotograferen zonder zelf een opstelling te bouwen, dan is een smart telescope vaak de makkelijkste weg: camera, telescoop en volgmotor zitten daar in één apparaat.
Wat heb je nodig per camera?
| Jouw camera | What you need | Prijsindicatie |
|---|---|---|
| Smartphone | A smartphone adapter | 11 tot 30 euro |
| Spiegelreflex of systeemcamera | A T2-ring voor jouw vatting en een T2-adapter | samen 40 tot 60 euro |
| Idem, op een Newton waarop de camera niet scherp komt | Daarnaast een Barlow lens met T2-aansluiting | afhankelijk van het model |
| Astro camera | Meestal niets extra: de 1,25 inch-huls zit erbij. Wel een laptop en gratis opnamesoftware | no additional costs |
Veelgestelde vragen over een camera op je telescoop
Welke camera gebruik ik: spiegelreflex, systeemcamera, full frame of crop?
Ze werken allemaal. Een systeemcamera heeft als voordeel dat er geen spiegel klapt, zodat er minder trilling in je foto komt, zeker met de elektronische sluiter. Een cropcamera (APS-C) heeft een kleinere sensor, waardoor de maan en planeten een groter deel van het beeld vullen. Een full-frame-camera heeft meer beeldveld, maar gebruik daarbij liefst een bredere M48-adapter om donkere hoeken te voorkomen. Heb je meerdere camera’s, begin dan met de camera waarvoor je het makkelijkst een T2-ring vindt.
Moet ik het opzetstuk van mijn focuser afschroeven?
Bij sommige telescopen wel. Bij de Sky-Watcher Explorer 150PDS bijvoorbeeld zit onder het opzetstuk voor 1,25 inch-oculairs een T2-schroefdraad op de uittrekbuis. Schroef je het opzetstuk eraf, dan zet je je camera met de T2-ring daar direct op. Dat zit steviger dan een adapter met een huls en brengt de camera iets dichter bij het scherpe punt.
Past elke adapter op elke astrocamera?
Nee. Merken gebruiken verschillende schroefdraden en afstanden. Een filterlade of adapterset van het ene merk past daardoor niet altijd op een camera van een ander merk. Kijk bij elk onderdeel naar de schroefdraad, bijvoorbeeld M42, M48 of M54. Twijfel je, mail dan je camera en telescoop naar [email protected], dan kijken we met je mee.
Read more
De maan is het makkelijkste eerste doel voor je camera. Hoe je daar het meeste uithaalt, lees je in maan fotograferen. Hoe een Barlowlens precies werkt, staat in onze uitleg over de Barlowlens. En wil je planeten fotograferen, dan legt Wido Oerlemans in zijn Planetary Imaging Masterclass uit welke camera bij welke telescoop past. Die vind je op onze pagina over de online cursus astrofotografie.
