Stellarium November 2026: what can be seen in the night sky?

De sterrenhemel november 2026 heeft zijn hoogtepunt in de ochtend: op 16 november staan Mars en Jupiter maar 1,2 graad van elkaar, hoog in het zuidzuidoosten. Daarnaast staat Uranus op 25 november in oppositie, vallen in de nacht van 17 op 18 november de Leoniden en is Venus terug als morgenster, rond 21 november met Mercurius eronder. Saturnus is de planeet voor de avond. Rond de nieuwe maan van 9 november heb je ruim een week donkere avonden, en die beginnen vroeg: begin november is het rond 19:05 uur helemaal donker, eind november al rond 18:35 uur. In deze gids lees je wat je met het blote oog ziet en waar je een verrekijker of telescoop voor pakt. Alle tijden zijn wintertijd en gelden voor het midden van Nederland.

De maanfasen van november 2026

The moon determines how dark your nights are, so plan your sessions around these dates:

De volle maan van 24 november is de bevermaan, en dit jaar ook een supermaan. Op het moment van volle maan staat ze op 360.765 kilometer van de aarde, ruim 23.000 kilometer dichterbij dan gemiddeld. Een dag later, op de avond van 25 november, bereikt ze het perigeum: het punt van haar baan dat het dichtst bij de aarde ligt. Met het blote oog zie je dat verschil nauwelijks, op foto’s naast een gewone volle maan wel. De volle maan van 24 december komt nog dichterbij (356.738 kilometer) en is de dichtstbijzijnde van 2026.

Misschien zie je in een app dat de maan op 24 november voor de Pleiaden langs schuift. Dat klopt, maar het gebeurt rond 13:00 uur, als de maan bij ons nog onder de horizon staat. Als ze om 15:58 uur opkomt, staat ze er al ruim 2 graden naast. Wil je de rest van het jaar vooruitkijken? Alle volle manen staan in onze lunar calendar. Kijk je naar de (bijna) volle maan door een telescoop, gebruik dan een moon filter. In welke fase je het meeste reliëf ziet, lees je in the moon through a telescope.

Mars en Jupiter: samenstand op 16 november

Mars en Jupiter staan deze maand allebei in de Leeuw en komen rond middernacht op: begin november Mars om 23:52 en Jupiter om 00:27 uur, eind november om 23:10 en 22:46 uur. Kijk tussen 5:00 en 6:30 uur, dan staan ze zo’n 50 graden hoog in het zuidzuidoosten. Jupiter is het helderste object van de ochtendhemel (magnitude −1,9). Mars is met magnitude +0,7 ruim tien keer zwakker en duidelijk oranje.

In de eerste helft van november schuift Mars elke ochtend dichter naar Jupiter toe. Op maandag 16 november staan ze het dichtst bij elkaar: 1,2 graad, iets meer dan twee keer de doorsnede van de volle maan. Op 15 en 17 november is de afstand nauwelijks groter. Met een verrekijker zie je ze samen in één beeld, met de vier Galileïsche manen als stipjes naast Jupiter. Door een telescoop passen ze op de meeste vergrotingen niet samen in het beeld. Richt dan eerst op Jupiter voor de wolkenbanden en daarna op Mars. Mars is met 7 boogseconden nog een klein schijfje met weinig detail. Dat wordt de komende maanden beter: beide planeten staan in februari 2027 in oppositie, Jupiter op 11 februari en Mars op 19 februari.

Na de samenstand trekt Mars verder naar Regulus, de helderste ster van de Leeuw. Op donderdag 26 november staat Mars daar 1,7 graad vandaan. Op de ochtend van maandag 30 november komt de maan (62% verlicht) erbij: om 6:00 uur staat ze 2,4 graad van Jupiter. Wat je door een telescoop van deze twee planeten kunt verwachten, lees je in onze gidsen over Jupiter through a telescope and Mars through a telescope.

Uranus in oppositie op 25 november

Op woensdag 25 november om 23:41 uur staat Uranus in oppositie: recht tegenover de zon, de hele nacht aan de hemel en het dichtst bij de aarde, op 18,44 astronomische eenheden (ruim 2,75 miljard kilometer). Met magnitude +5,6 is hij onder een heel donkere hemel net met het blote oog te zien, maar in de praktijk zoek je hem met een verrekijker.

Uranus is deze maand makkelijk te vinden. Hij staat in de Stier, bijna precies op de lijn tussen de Pleiaden en de oranje ster Aldebaran, op ongeveer 5 graden van de Pleiaden. In een verrekijker ziet hij eruit als een sterretje. Vergelijk zijn positie met een kaartje of app en kijk een week later nog eens, dan zie je dat hij ten opzichte van de sterren is verschoven. Door een telescoop zie je vanaf ongeveer 150x vergroting een klein blauwgroen schijfje van 3,8 boogseconden, zonder details.

Zoek hem niet rond de oppositiedatum zelf: op 24 november staat de volle maan op 4 graden van Uranus. Tot ongeveer 13 november en vanaf 28 november in de vroege avond is de hemel donker, en dan is Uranus vrijwel even helder. Meer over deze planeet lees je in Uranus through a telescope.

Saturnus en Neptunus in de avond

Saturnus staat in het grensgebied van de Walvis en de Vissen en is zodra het donker is te zien als heldere, geelwitte “ster” in het zuidoosten. Begin november staat hij rond 22:30 uur het hoogst, zo’n 39 graden boven de zuidelijke horizon; eind november al rond 20:30 uur. Met magnitude +0,5 tot +0,7 is hij iets zwakker dan in oktober, toen hij in oppositie stond.

We kijken deze maand onder een hoek van ruim 6 graden op de ringen. Dat is smal, maar elke telescoop vanaf ongeveer 70 mm opening laat de ring los van de planeet zien. Met een Dobson telescope van 150 of 200 mm zie je bij rustige lucht ook de grootste maan Titan, de schaduw van de bol op de ringen en op goede avonden de Cassini-scheiding aan de uiteinden van de ring. Kijk bij voorkeur rond het moment dat Saturnus het hoogst staat: dan kijk je door de minste lucht en is het beeld het rustigst. Meer tips vind je in Saturn through a telescope.

Op vrijdagavond 20 november staat de maan (81% verlicht) zo’n 5,5 graad van Saturnus, handig als je hem voor het eerst zoekt. Neptunus staat ongeveer 7 graden rechts van Saturnus, in de Vissen. Met magnitude +7,8 heb je daar een telescoop of smart telescope voor nodig. Hoe je hem herkent, lees je in Neptune through a telescope.

Venus en Mercurius in de ochtendschemering

Venus stond op 24 oktober tussen de aarde en de zon en is nu terug als morgenster in de Maagd. Begin november komt ze om 6:37 uur op, ruim een uur voor de zon; eind november al om 4:35 uur, bijna vier uur voor zonsopkomst. Ze wordt in de loop van de maand helderder, van magnitude −3,9 naar −4,5, en is eind november en begin december op haar helderst. Door een telescoop zie je een sikkel die elke week dikker en kleiner wordt: rond 20 november is nog geen vijfde van de schijf verlicht. Meer daarover in Venus through a telescope.

Op zaterdagochtend 7 november staat een heel dun maansikkeltje (4% verlicht) ongeveer 2 graden van Venus, met de ster Spica ernaast. Kijk tussen 7:00 en 7:20 uur laag in het oostzuidoosten. Je hebt een vrije horizon nodig, want ze staan dan maar zo’n 10 graden hoog. Op 9 en 10 november staat Venus 1,2 graad van Spica.

Mercurius staat op 21 november op zijn grootste westelijke elongatie, 19,6 graad van de zon. Van ongeveer 14 tot 28 november vind je hem linksonder Venus, laag in het oostzuidoosten. Rond 7:25 uur staat hij zo’n 10 graden boven de horizon en is hij met magnitude 0 tot −0,5 met het blote oog te zien als je weet waar je moet kijken. Een verrekijker helpt om hem in de schemering te vinden. Stop met zoeken voordat de zon opkomt en richt nooit een verrekijker of telescoop op dit deel van de hemel als de zon al boven de horizon staat. Meer over deze lastige planeet lees je in Mercury through a telescope.

Leoniden: vallende sterren in de nacht van 17 op 18 november

De Leoniden zijn stofdeeltjes van komeet 55P/Tempel-Tuttle. Het maximum valt volgens de International Meteor Organization op woensdag 18 november rond 00:49 uur, met een ZHR van ongeveer 15: het aantal dat je onder een perfecte hemel met de radiant recht boven je zou zien. Het zijn de snelste meteoren van het jaar, met zo’n 70 kilometer per seconde, en ze laten vaak een kort nalichtend spoor achter.

De radiant in de Leeuw komt rond 23:00 uur op en staat om 5:00 uur op 50 graden hoogte. De maan (eerste kwartier) gaat rond middernacht onder, dus de tweede helft van de nacht is donker. Kijk daarom op de ochtend van woensdag 18 november tussen 3:00 en 6:00 uur. Buiten de stad kom je dan realistisch uit op 5 tot 10 meteoren per uur. De ochtend ervoor, dinsdag 17 november, is bijna even goed: de maan gaat dan al om 22:47 uur onder. Voor 2026 is geen uitbarsting voorspeld.

Een telescoop of verrekijker heb je hiervoor niet nodig. Zoek een plek zonder straatverlichting, kleed je warmer dan je denkt nodig te hebben, geef je ogen twintig minuten om aan het donker te wennen en kijk niet recht naar de Leeuw maar een flink stuk ernaast. Een ligstoel maakt het een stuk makkelijker om lang omhoog te kijken.

Een kleinere zwerm deze maand zijn de Noordelijke Tauriden, met een maximum rond donderdag 12 november. Er vallen er maar een paar per uur (ZHR ongeveer 5), maar het zijn langzame meteoren en er zit af en toe een heldere vuurbol tussen. Het maximum valt dit jaar drie dagen na nieuwe maan, dus zonder storend maanlicht. De radiant ligt bij de Pleiaden, staat de hele nacht boven de horizon en het hoogst rond 01:00 uur. Alle grote zwermen van het jaar staan in onze Guide to the Perseids and Other Meteor Showers.

Donkere avonden tot en met 13 november

Rond de nieuwe maan van 9 november liggen de donkerste nachten van de maand. Tot en met 13 november zijn de avonden maanloos, van 6 tot en met 12 november zelfs de hele nacht. Aan het einde van de maand kun je weer terecht in de vroege avond: op 28 november komt de maan pas rond 20:50 uur op, op 30 november om 23:44 uur.

De Andromedanevel (M31) staat in november ’s avonds bijna recht boven je: begin november rond 22:40 uur op 79 graden hoogte, eind november al rond 20:45 uur. Vanaf een donkere plek zie je hem met het blote oog als vaag vlekje en met een astronomical binoculars als langgerekte lichtvlek met een heldere kern. Hoe je hem stap voor stap vindt, lees je in onze gids over View the Andromeda Nebula. De Dubbelcluster in Perseus staat later op de avond bijna in het zenit. De twee sterrenhopen passen samen in één verrekijkerbeeld en ook in een telescoop op lage vergroting.

In het oosten staan de Pleiaden al vroeg op de avond boven de horizon, met daaronder Aldebaran en de V-vormige sterrenhoop de Hyaden. De Orionnevel (M42) komt begin november rond 22:00 uur op en eind november rond 20:05 uur, maar staat het hoogst in de tweede helft van de nacht: begin november rond 03:30 uur, eind november rond 01:35 uur. Door elke telescoop zie je dan een grijze nevel rond de vier sterretjes van het Trapezium. Meer daarover in de Orionnevel door een telescoop.

Wil je de Andromedanevel, de Driehoeknevel (M33), de Pleiaden of de Orionnevel vastleggen in plaats van alleen bekijken? Dan zijn de maanloze avonden tot en met 13 november de beste periode van de maand voor een smart telescope.

Wat heb je nodig voor de novemberhemel?

• Eyes only: Mars en Jupiter op 16 november, Venus met de maansikkel op 7 november, Mercurius rond 21 november, Saturnus in de avond, de Leoniden op 17 en 18 november en de supermaan van 24 november.
• Binoculars: Uranus bij de Pleiaden, de Andromedanevel, de Dubbelcluster, de Pleiaden, de manen van Jupiter en Mars en Jupiter samen in één beeld. Een 10×50 op een statief is genoeg om te beginnen.
• Telescope: de ringen van Saturnus en Titan, de wolkenbanden van Jupiter, de sikkel van Venus, het schijfje van Uranus en de Orionnevel. Een Dobson geeft per euro de meeste opening en dus het meeste detail.
• Smart telescope: foto’s van de Andromedanevel, de Driehoeknevel, de Pleiaden en de Orionnevel op de maanloze avonden tot en met 13 november.

Not sure which instrument is right for you? Our Beginner's Guide zet de keuzes op een rij, en telefonisch, per mail of via WhatsApp denken we graag met je mee. Veel plezier onder de novemberhemel.

Wil je elke maand weten wat er aan de hemel te zien is, met een seintje vooraf bij bijzondere nachten? Meld je dan aan voor onze newsletter.