Een star tracker, ook wel startracker of skytracker genoemd, is een kleine gemotoriseerde montering tussen je statief en je camera. Hij draait even snel mee als de sterrenhemel, zodat sterren bij belichtingen van een minuut of langer puntjes blijven in plaats van streepjes. Hoe je met een tracker fotografeert, lees je in sterren fotograferen. Deze gids gaat over de keuze: welk model past bij jouw camera en lens?
Het korte antwoord: fotografeer je vooral de Melkweg en sterrenvelden met een groothoek- of standaardlens, dan is een tracker met één motor genoeg, zoals de Sky-Watcher Star Adventurer 2i of de iOptron SkyGuider Pro. Wil je met een telelens of een kleine refractor nevels en sterrenstelsels fotograferen, kies dan de Sky-Watcher Star Adventurer GTi. Die zoekt objecten zelf op en heeft motoren in beide assen.
Wat is het verschil tussen een star tracker en de Star Adventurer GTi?
De Star Adventurer 2i en de SkyGuider Pro hebben één motor, in de as die met de aarde meedraait. Je richt de camera zelf, met een balhoofd of met de declinatiebeugel, en de tracker houdt het beeld daarna vast.
De Star Adventurer GTi heeft ook een motor in de tweede as. Daardoor is het een GoTo-montering: je kiest in de SynScan-app op je telefoon een object en de montering draait er zelf naartoe. Bij autoguiding stuurt de GTi in beide assen bij. De 2i en de SkyGuider Pro corrigeren alleen in de volgas.
Dat verschil telt vooral bij een lange brandpuntsafstand. Met een 24 mm lens op een full-frame camera is je beeld ongeveer 74 bij 53 graden, dus je ziet waar je op richt. Op 400 mm is dat nog 5,2 bij 3,4 graden. Het Andromedastelsel is ruim 3 graden lang. Op die brandpuntsafstand moet je dus precies goed richten, en dat doet de GTi voor je.
Hoe verhouden de Star Adventurer GTi, de 2i en de SkyGuider Pro zich?
| Star Adventurer GTi | Star Adventurer 2i Pro Pack | iOptron SkyGuider Pro | |
|---|---|---|---|
| Type | Equatoriale GoTo-montering | Cameratracker | Cameratracker |
| Motoren | Twee, in beide assen | Eén, in de volgas | Eén, in de volgas |
| Zoekt objecten zelf op | Ja, via de SynScan-app | Nee | Nee |
| Draagvermogen | 5 kg | 5 kg | 5 kg |
| Gewicht | Kop 2,6 kg | 1,65 kg met declinatiebeugel | 1,45 kg met basis |
| Bediening | WiFi en SynScan-app | WiFi en app, plus knoppen op de kop | Knoppen op de montering |
| Voeding | 8 x AA of 12 V | 4 x AA of USB | Ingebouwde accu, tot 20 uur bij 20 °C |
| Autoguiding (ST-4) | Ja, in beide assen | Ja, in de volgas | Ja, in de volgas |
| Poolzoeker | Ingebouwd en verlicht | Ingebouwd | Verlicht, of elektronisch in de iPolar-set |
| Meegeleverd | Contragewicht en stang; de set ook het statief met zuilverlenging | Poolhoogtebasis, declinatiebeugel, contragewicht, balhoofdadapter | Basis met fijnregeling, declinatiebeugel, contragewicht van 1,35 kg, tas |
| Prijs | Kop € 629, met statief € 729 | € 475 | € 489, iPolar-set € 669 |
Alle drie dragen dus hetzelfde gewicht. Ze verschillen vooral in het richten: de GTi doet dat zelf, bij de andere twee doe je het met de hand. De GTi en de 2i kunnen via een kabel de sluiter van je camera bedienen. Bij de SkyGuider Pro gebruik je de intervalfunctie van je camera of een losse intervalmeter.
Welke star tracker past bij jouw lens?
Hoe langer de brandpuntsafstand, hoe beter elke kleine fout in uitlijnen en volgen zichtbaar wordt. Daarom hangt de keuze vooral af van je lens.
- Groothoek tot ongeveer 35 mm, voor de Melkweg en nachtlandschappen: elke tracker voldoet. Licht gewicht is dan het belangrijkst, dus kies de Star Adventurer 2i of de SkyGuider Pro. Beide hebben een halve volgsnelheid, waarmee de voorgrond scherper blijft.
- Telelens van 85 tot 200 mm, voor de Orionnevel, het Andromedastelsel en de Plejaden: je hebt een declinatiebeugel en een contragewicht nodig. Die zitten bij de 2i Pro Pack en bij de SkyGuider Pro.
- Vanaf 200 mm, of een kleine refractor: kies de Star Adventurer GTi. Je beeldveld is dan zo klein dat GoTo veel zoekwerk scheelt, en guiding in beide assen houdt de sterren rond bij belichtingen van minuten.
Hoeveel gewicht kan een star tracker dragen?
De GTi, de 2i en de SkyGuider Pro dragen elk 5 kg. Tel alles op wat op de tracker komt: camera, lens, balhoofd of zwaluwstaartplaat en, als je guidet, de guidescope met guidecamera. Een systeemcamera van 650 gram met een telelens van 2,1 kilo komt samen op ongeveer 2,8 kilo, dus ruim binnen de grens.
Zet het contragewicht zo dat camera en contragewicht in balans zijn. Een tracker die in balans is en niet op zijn maximum zit, volgt rustiger. Wil je meer dan 5 kg dragen, dan heb je een zwaardere montering nodig. Het verschil tussen de soorten staat in statieven en monteringen uitgelegd.
Wat heb je naast de star tracker nog nodig?
- Een statief. De GTi-kop, de 2i Pro Pack en de SkyGuider Pro worden zonder statief geleverd. Ze passen op een statief met 3/8 inch aansluiting, zoals het Sky-Watcher statief voor Star Adventurer van 1,8 kg. De GTi-set heeft een eigen statief met zuilverlenging.
- Iets om je camera op te zetten. Bij de 2i Pro Pack zit een adapter voor je eigen balhoofd. De SkyGuider Pro heeft een declinatiebeugel met camerabevestiging. Bij de GTi zit geen plaat met fotoschroef: je gebruikt een korte zwaluwstaartplaat in Vixen-stijl met een 1/4 inch schroef, of je zet een telelens met statiefring direct op een zwaluwstaart.
- Stroom voor de hele nacht. De GTi werkt op 8 AA-batterijen of 12 V. In de kou lopen batterijen snel leeg, dus voor een hele nacht is een 12 V-voeding beter. De 2i werkt ook op een USB-powerbank. De SkyGuider Pro laad je op via micro-USB.
- Een goede pooluitlijning. Alle drie hebben een poolzoeker. Hulpmiddelen om sneller en nauwkeuriger uit te lijnen vind je bij de poolzoekers.
Welke star tracker raden wij aan?
Onze keuze is de Star Adventurer GTi met statief. Dit zijn de redenen:
- Hij zoekt objecten zelf op. Op een telelens of kleine refractor hoef je dan niet zelf te zoeken in een beeld van een paar graden.
- Met een tweede motor stuurt hij bij guiding in beide assen bij. Zo corrigeert hij ook afwijkingen in de tweede as, en die worden op langere brandpuntsafstanden zichtbaar.
- Je kunt ermee doorgroeien. Begin met camera en lens, en zet er later een kleine refractor met astrocamera op. Het draagvermogen blijft 5 kg.
- De set is compleet met statief, zuilverlenging en een contragewicht van 2,3 kg.
Heb je al een stevig statief met 3/8 inch aansluiting, dan is de GTi zonder statief genoeg. Fotografeer je alleen de Melkweg met een groothoeklens en telt elk gram in je rugzak, dan past de Star Adventurer 2i Pro Pack of de SkyGuider Pro beter. Kies de 2i als je de tracker en je camera vanaf je telefoon wilt bedienen. Kies de SkyGuider Pro als je liever een ingebouwde accu hebt en geen app nodig wilt hebben. Alle modellen staan bij elkaar op de pagina star trackers.
Veelgestelde vragen over star trackers
Kan een star tracker de zon volgen?
Ja. De Star Adventurer GTi heeft een volgsnelheid voor de zon. In de SynScan-app zet je eerst onder Settings, Advanced de optie Observe Sun aan; anders verbergt de app de zon. Overdag kun je niet op de Poolster uitlijnen. Zet het statief waterpas, richt de montering met een kompas op het noorden en stel de poolhoogte in op je breedtegraad, in Nederland 51 tot 53 graden en in België ongeveer 50 tot 51 graden. Dat is nauwkeurig genoeg om de zon in beeld te houden. Gebruik altijd een zonnefilter vóór op de lens, ook als je alleen even richt.
Hoe zet ik mijn camera op de Star Adventurer GTi?
Bovenop de GTi zit een Vixen-klem. Daar schuif je een korte zwaluwstaartplaat in met een 1/4 inch fotoschroef, en daar draai je je camera op. Heeft je telelens een statiefring, zet dan de ring op de plaat in plaats van de camera; dan blijft alles beter in balans. Een L-houder heb je op de GTi niet nodig. Die is bedoeld om een gewone Star Adventurer een tweede as te geven, en de GTi heeft die al.
Heb ik autoguiding nodig?
Voor groothoekopnames van de Melkweg niet. Bij een telelens vanaf ongeveer 200 mm en belichtingen van meerdere minuten maakt guiding het verschil tussen ronde en uitgerekte sterren. Je hebt dan een kleine guidescope met guidecamera nodig en een laptop met guidingsoftware. Alle drie de trackers hebben een ST-4-poort; alleen de GTi corrigeert in beide assen.
Kan ik een kleine telescoop op een star tracker zetten?
Ja, als alles samen binnen de 5 kg blijft. Een kleine apochromatische refractor van 60 tot 72 mm met camera past op de GTi, de 2i en de SkyGuider Pro. Op de GTi is het het makkelijkst, omdat hij het object zelf opzoekt. Hoe je een camera aan een telescoop koppelt, lees je in camera op je telescoop aansluiten.
Wat is het verschil tussen de SkyGuider Pro en de SkyTracker Pro?
De iOptron SkyTracker Pro is de eenvoudigere uitvoering. Hij draagt 3 kg, heeft een verlichte poolzoeker en een ingebouwde accu die opgegeven is voor meer dan 24 uur bij 20 °C. Een declinatiebeugel en een contragewicht zitten er niet bij. Voor een camera met een lichte lens is hij genoeg; voor een telelens kies je de SkyGuider Pro.
Moet ik de Poolster kunnen zien om uit te lijnen?
Bij de GTi, de 2i en de gewone SkyGuider Pro wel. Je kijkt door de poolzoeker en zet de Poolster op de plek die de app of het dradenkruis aangeeft. Met de SkyGuider Pro iPolar-set lijn je uit via een kleine camera in de poolas en software op je laptop, zonder door een zoeker te turen.
Verder lezen
Heb je je tracker binnen, begin dan met sterren fotograferen. Daarna lees je in wat is stacking in astrofotografie hoe je tientallen opnames samenvoegt tot één foto met minder ruis.
