Zoekers

Wat is een zoeker?

Een zoeker is een klein richtinstrument bovenop je telescoop waarmee je een object aan de hemel opzoekt voordat je door het oculair kijkt. Een telescoop vergroot sterk en ziet daardoor maar een klein stukje hemel. Zonder zoeker is een planeet of nevel vinden als door een rietje naar de hemel kijken. Met een goed afgestelde zoeker staat je object binnen een paar seconden in beeld.

Welke soorten zoekers zijn er?

Red-dot zoeker

Een red-dot zoeker vergroot niet, maar projecteert een rode stip op een glazen venster. Je kijkt met beide ogen open en ziet de stip tegen de sterrenhemel. Waar de stip staat, wijst je telescoop naartoe. Omdat je het hele sterrenbeeld blijft zien, is dit voor beginners de makkelijkste zoeker.

Telrad

Een Telrad werkt hetzelfde als een red-dot zoeker, maar toont drie rode cirkels in plaats van een stip. De cirkels zijn 0,5, 2 en 4 graden groot, zodat je afstanden van een sterrenkaart direct aan de hemel kunt afpassen.

Optische zoeker

Een optische zoeker is een kleine kijker, meestal 6×30 of 8×50, met een kruisdraad. Hij verzamelt licht en laat daardoor sterren zien die je met het blote oog niet ziet, en soms al de helderste nevels en sterrenhopen. Met de kruisdraad zet je een object precies in het midden.

Poolzoeker

Een poolzoeker is geen zoeker om objecten te vinden. Je gebruikt hem om een equatoriale montering op de hemelpool uit te lijnen, zodat de montering evenwijdig aan de aardas staat. Dat is nodig voor astrofotografie en om objecten met een motor te volgen.

Wat is een 90-graden zoeker?

Een 90-graden zoeker heeft een ingebouwd prisma, waardoor je van bovenaf in de zoeker kijkt. Wijst je telescoop recht omhoog, dan hoef je je nek niet te verdraaien. Bij een grote Dobson telescoop is dit vaak een van de eerste upgrades.

Hoe stel je een zoeker af?

Een zoeker werkt alleen als hij precies evenwijdig aan je telescoop staat. Stel hem overdag af. Richt de telescoop met het oculair met de laagste vergroting op een ver, stilstaand punt, zoals een kerktoren of een lantaarnpaal, en nooit in de buurt van de zon. Zet daarna met de stelschroefjes van de zoeker de stip of de kruisdraad op hetzelfde punt. Klopt het overdag, dan staat ’s nachts elk object dat je in de zoeker centreert ook in je oculair.

Veelgestelde vragen over zoekers

Is een 8×50 zoeker beter dan een 6×30?

Een 8×50 heeft een opening van 50 mm en vangt meer licht dan een 6×30, dus je ziet meer zwakke sterren. Hij is wel groter en zwaarder. Op een kleine telescoop is een 6×30 vaak de betere balans.

Heb ik batterijen nodig voor mijn zoeker?

Een red-dot zoeker, een Telrad en een zoeker met verlichte kruisdraad werken op een batterij. Een optische zoeker zonder verlichting heeft geen stroom nodig.

Kan ik twee zoekers tegelijk gebruiken?

Ja. Met een dubbele zoekervoet gebruik je bijvoorbeeld een red-dot zoeker voor de grove richting en een optische zoeker voor het fijne werk.

Beslaat een zoeker bij vochtig weer?

Ja, zoekers beslaan vaak als eerste omdat de lenzen klein zijn. Een dauwkap of een verwarmingsband voorkomt dat.