Bresser Messier 90/500 Refractor EXOS-1

De Messier 90/500 EXOS-1 is een achromatische refractor van Bresser (een lenzentelescoop met een objectief van twee lenzen) met 90 mm opening en 500 mm brandpuntsafstand (f/5,6), op de EXOS-1: een Duitse equatoriale montering met fijnbeweging op beide assen, 7 kg draagvermogen en een roestvrijstalen statief. De korte buis van 48 cm en 1,9 kg is gemaakt voor ruime sterrenvelden, sterrenhopen en de hele maan in één beeld. Bresser levert de 90/500 ook op een lichtere EQ-3 en op de zwaardere EXOS-2; met 900 of 1200 mm brandpunt is er een langere buis voor planeten. Hoe een equatoriale montering werkt staat in Statieven en monteringen uitgelegd.

Wat zie je door de Messier 90/500 EXOS-1?

Maan: bij 19x met het meegeleverde 26 mm oculair staat de hele maan met veel zwarte hemel eromheen in beeld; met een 6,5 mm oculair (77x) zie je kraterwanden, bergketens en de schaduwlijn. Sterrenhopen: het oculair laat ongeveer 2,7 graad hemel zien, vijf keer de maan, zodat de Pleiaden en de Bijenkorf in de Kreeft in hun geheel passen en h en chi Persei samen in één beeld staan. Melkweg: vanaf een donkere plek volg je met de fijnbeweging de sterrenrijke velden door Zwaan en Cassiopeia. Deep-sky: de Orionnevel als grijze vlek rond de vier Trapeziumsterren, het Andromedastelsel vanaf een donkere plek als langwerpige vlek met heldere kern, bolhoop M13 als korrelige bol. Nevels en stelsels zie je met het oog in grijstinten, niet in kleur. Vanuit een stad of dorp met straatverlichting blijven maan, planeten, dubbelsterren en sterrenhopen over; nevels en stelsels vragen een donkere plek. Planeten: Jupiter met vier manen op een rij en bij 77x twee donkere banden, Saturnus met de ring los van de bol; beide blijven klein in het beeld. Een korte achromaat van f/5,6 geeft rond de maanrand en heldere planeten een paarsblauwe rand, die breder wordt naarmate je hoger vergroot. Zon: met het meegeleverde objectief-zonnefilter vóór op de buis zie je zonnevlekken. Bresser noemt 180x als hoogste vergroting; door de kleurrand en de lucht boven Nederland en België ligt de grens in de praktijk rond 100x. Meer per object staat in Wat zie je door een telescoop?, De Melkweg bekijken, Andromedanevel bekijken en De maan door een telescoop.

Waarin verschilt de Messier 90/500 EXOS-1 van andere 90 mm refractors?

• Optiek: de Messier 90/500 EXOS-1 heeft een volledig meerlaags gecoate achromaat van 90 mm bij f/5,6 in een aluminium buis met vaste dauwkap; het korte brandpunt geeft met het meegeleverde oculair 19x en 2,7 graad beeldveld. De lens zit vast uitgelijnd, collimeren hoeft niet.
• Montering: de EXOS-1 weegt 4 kg en draagt 7 kg; met een buis van 1,9 kg blijft er ruimte over voor een zwaarder oculair, een camera of later een andere buis met een 44 mm zwaluwstaart. Je volgt met de fijnbeweging van de uuras, en een RA-motor met handbediening is los te monteren.
• Meegeleverd: een objectief-zonnefilter voor de volle 90 mm, een 26 mm Super Plössl, een 1,25 inch zenitspiegel, een 6×30 zoeker, een smartphone-houder voor een sterrenkaart-app, een draaibare sterrenkaart en de planetariumsoftware Stellarium.

Voor wie wel en voor wie niet

Wel: wie sterrenvelden, sterrenhopen en de hele maan wil zien met een buis van 1,9 kg; wie wil leren werken met een equatoriale montering die later een motor kan krijgen; wie overdag zonnevlekken wil volgen met het meegeleverde filter. Twijfel je tussen deze montering en een eenvoudigere, lees dan de telescoop koopgids voor beginners.

Niet: voor wie vooral Jupiter en Saturnus wil zien; bij 500 mm brandpunt blijven ze klein en geeft de korte lens een kleurrand, kies dan de 90 mm refractor met 900 mm brandpunt op dezelfde montering. Voor meer licht op nevels en stelsels: de tafel-Dobson van 150 mm van Bresser vangt bijna drie keer zoveel licht, maar staat op een tafel en volgt niet met één knop zoals deze montering. Lange belichtingen van nevels vragen een montering die de hemel volgt, kijk dan naar de slimme telescopen; foto’s van de maan lukken hier met een smartphone-houder op het oculair.

Wat zit er in de doos

• Optische buis AR-90s/500 met vaste dauwkap, 1,25 inch tandheugelscherpsteller en buisklemmen met 44 mm zwaluwstaart
• EXOS-1 equatoriale montering met fijnbeweging op beide assen
• Roestvrijstalen statief, 63 tot 106 cm
• Contragewicht van 2 kg
• 26 mm Super Plössl oculair (19x), 1,25 inch
• 1,25 inch zenitspiegel
• 6×30 optische zoeker
• Objectief-zonnefilter
• Smartphone-houder voor navigatie met een sterrenkaart-app
• Draaibare sterrenkaart en Stellarium-software (download)

Niet meegeleverd: een oculair voor hogere vergroting, een oculairhouder voor je telefoon, een volgmotor. Met alleen het 26 mm oculair blijf je op 19x; een 6,5 mm oculair geeft 77x voor de maan en de planeten. De meegeleverde smartphone-houder is voor navigatie, niet voor foto’s door het oculair. De fijnbeweging volstaat voor kijken; een RA-motor houdt het object in beeld zonder bijdraaien.

Veilig naar de zon kijken

Het meegeleverde objectief-zonnefilter dekt de volle opening van 90 mm af en laat zonnevlekken en de randverdonkering van de zonneschijf zien. Zes regels die altijd gelden:

• Het filter zit alleen vóór op de buis, over de volle opening.
• Nooit een filter in het oculair: het licht is daar al gebundeld en brandt een oculairfilter stuk.
• Nooit een eclipsbril achter de kijker; die is gemaakt voor het blote oog, niet voor de lichtbundel van een telescoop.
• Dek de 6×30 zoeker af of haal hem eraf; richten doe je op de schaduw van de buis op de grond.
• Controleer de folie vóór elk gebruik tegen het licht op gaatjes, scheurtjes en loszittende randen; een beschadigd filter gaat weg.
• Dit filter is op maat van deze buis. Koop je ooit een los filter, meet dan de omtrek van de voorkant van de buis en deel door 3,14 voor de maat.

Zet het filter zo vast dat de wind het niet van de buis kan nemen, en laat kinderen alleen onder toezicht naar de zon kijken. ISO 12312-2 is een norm voor eclipsbrillen, niet voor telescoopfilters. Meer over zonwaarneming staat in De zon door een telescoop en Zonnefilter voor je telescoop. Op 2 augustus 2027 is er vanuit Nederland en België een gedeeltelijke zonsverduistering te zien.

Formaat en gewicht

12,6 kg compleet, in vier delen te dragen: de buis 1,9 kg, de monteringskop 4 kg, het roestvrijstalen statief 4,7 kg en het contragewicht 2 kg. De buis is 48 cm lang en 105 mm dik en past dwars op de achterbank. Het statief staat op 63 tot 106 cm; opgesteld meet het geheel volgens Bresser ongeveer 100 x 100 x 160 cm. Hij staat op het eigen statief op de grond, een tafel is niet nodig. Op een equatoriale montering zit het oculair aan de onderkant van de buis; bij objecten hoog aan de hemel kijk je zittend op een kruk.

Eerste avond met de Messier 90/500 EXOS-1

• Haal de dop van de lens (en het zonnefilter, dat is alleen voor overdag), zet het statief op een vlakke plek, de montering erop en het contragewicht op de stang, en klem pas daarna de zwaluwstaart van de buis in het zadel.
• Lijn de 6×30 zoeker overdag uit op een ver object, bijvoorbeeld een kerktoren of schoorsteen, met het 26 mm oculair in de zenitspiegel.
• Richt de poolas naar het noorden, op de Poolster: zet de poolhoogteschaal op je breedtegraad (52 graden in Nederland, 51 in België) en draai de hele montering tot de poolas naar de Poolster wijst. Voor kijken met het oog is dat nauwkeurig genoeg.
• Balanceer: maak de klem van de uuras los en schuif het contragewicht van 2 kg tot de buis blijft staan waar je hem laat; met deze lichte buis zit het gewicht hoog op de stang. Schuif daarna de buis in de klemmen tot ook de declinatie-as in balans is.
• Kijk niet door een raam. Begin met het 26 mm oculair (19x) en de maan; volg haar met de fijnbeweging van de uuras.
• Draai de scherpsteller door tot het beeld klein en scherp is; een grote wazige schijf is niet scherpgesteld. Zet de telescoop 15 minuten voor het kijken buiten; een lens van 90 mm is snel op buitentemperatuur.
• Collimeren hoeft niet: de lens zit vast uitgelijnd. Een onscherp beeld komt door de scherpstelling, door een raam of door onrustige lucht (seeing). De vaste dauwkap stelt beslaan uit; beslaat de lens toch, veeg hem dan niet af maar laat hem binnen met de dop eraf drogen.

Welke accessoires passen?

• Bresser Plössl oculair 6,5 mm, 1,25 inch: 77x, de vergroting die in de doos ontbreekt voor maankraters, de banden van Jupiter en de ring van Saturnus; met de RA-motor hieronder blijft een planeet bij die vergroting in beeld.
• Bresser 2x Barlow lens 1,25 inch: komt tussen zenitspiegel en oculair; het 26 mm oculair wordt dan 38x voor kleine sterrenhopen als M13, het 6,5 mm oculair 154x, alleen bruikbaar op de rustigste nachten.
• Omegon Pro UHC nevelfilter 1,25 inch: draait in de filterdraad van het 26 mm oculair, dempt het licht van straatlantaarns en laat dat van gasnevels door; de Orionnevel en vanaf een donkere plek de Noord-Amerikanevel in de Zwaan krijgen zo meer contrast. Voor sterrenstelsels en sterrenhopen heeft het geen nut, en Bresser maakt zelf geen nevelfilter.
• Bresser RA-motor voor EXOS-1: volgmotor voor de uuras van deze montering, met handbediening en batterijhouder, 720 gram; een planeet blijft bij 77x in beeld zonder dat je aan de fijnbeweging draait.

Messier 90/500 EQ-3, Messier 90/500 EXOS-1 of Messier 90/500 EXOS-2?

Veelgestelde vragen over de Messier 90/500 EXOS-1

• Is hij geschikt voor een kind? Vanaf 8 jaar samen met een ouder, vanaf 10 jaar zelfstandig. De vier delen van samen 12,6 kg zet een volwassene neer, en de poolas richt die de eerste keren ook; volgen met de fijnbeweging en oculairs wisselen lukt een kind daarna zelf. Naar de zon kijkt een kind alleen onder toezicht.
• Kan ik er foto’s mee maken? Van de maan en de zon (met het filter) wel, met een oculairhouder voor je telefoon op het oculair; de meegeleverde houder is voor navigatie. Lange belichtingen van nevels vragen een montering met motor en meer draagvermogen.
• Hoe kijk ik veilig naar de zon? Alleen met het meegeleverde filter vóór op de buis, over de volle opening. Controleer de folie vóór elk gebruik, dek de zoeker af en gebruik nooit een eclipsbril achter de kijker of een filter in het oculair.
• Zit er een volgmotor op? Nee, je volgt met de fijnbeweging van de uuras. De RA-motor voor de EXOS-1 hierboven bij de accessoires neemt dat over, met een handbediening en een batterijhouder.
• Moet ik hem collimeren? Nee. Een refractor van 48 cm met de lens vast in zijn cel heeft niets om af te stellen; na vervoer kun je meteen kijken.
• Kan ik er overdag mee kijken? Ja: naar landschap en vogels, en met het meegeleverde filter vóór op de buis naar de zon. De zenitspiegel laat het landschap links-rechts gespiegeld zien; met een amici-prisma van 1,25 inch op die plek staat alles goed om, en bij 19x lijkt een vogel op 100 m op ruim 5 m te zitten.

Specificaties

Verzending en hulp

Bestellingen met meerdere artikelen worden vanuit meerdere magazijnen verzonden en kunnen in delen aankomen; elk pakket krijgt een eigen track & trace. Meer van dit merk staat op de Bresser merkpagina. Hulp bij het kiezen of bij de eerste avond: WhatsApp of bel op werkdagen van 9:00 tot 17:00, of kom op afspraak langs in Sneek. 30 dagen bedenktijd.