Diagonalen

Wat doet een diagonaal?

Een diagonaal is een spiegel of prisma dat het licht 90 graden afbuigt. Je plaatst hem tussen telescoop en oculair, zodat je van bovenaf kijkt in plaats van onder de buis door. Zonder diagonaal is recht omhoog kijken met een lenzentelescoop zwaar voor je nek.

Je hebt een diagonaal nodig bij een refractor, Maksutov of Schmidt-Cassegrain. Bij een Newton of Dobson zit het oculair al aan de zijkant van de buis.

Een diagonaal is ook een optisch onderdeel: de kwaliteit bepaalt mee hoe helder en scherp je beeld is. Veel telescopen komen met een eenvoudige diagonaal, en een betere is vaak een merkbare upgrade.

Spiegel of prisma?

Zenitspiegel

Een zenitspiegel kaatst het licht via een vlakke spiegel. Een gewone aluminium spiegel reflecteert 85 tot 90% van het licht, een diëlektrische spiegel tot 99%. Dat verschil zie je vooral bij zwakke nevels en sterrenstelsels.

Zenitprisma

Een zenitprisma buigt het licht af in een massief blok glas. Er zit geen reflecterende laag in die na jaren kan slijten. Op telescopen met een lange brandpuntsafstand, zoals een Maksutov, werkt een prisma prima.

Amici-prisma

Een amici-prisma geeft een rechtopstaand, niet gespiegeld beeld. Ideaal voor overdag, voor landschappen en vogels. Voor sterren is het minder geschikt, omdat heldere sterren er een lichtstreep door krijgen. Je vindt ze bij de omkeerlenzen.

Waar let je op bij een diagonaal?

Kies de maat van je focuser: 1,25 of 2 inch. In een 2 inch diagonaal passen ook groothoekoculairs met een groot beeldveld, en met een verloopstuk ook je 1,25 inch oculairs.

Een klemring houdt je oculair rondom vast in plaats van met één schroefje. Het oculair zit steviger en de huls krijgt geen krassen.

De meeste 2 inch diagonalen hebben aan de telescoopkant schroefdraad voor een filter. Dan laat je één filter in de diagonaal zitten terwijl je van oculair wisselt.

Veelgestelde vragen over diagonalen

Past een 2 inch diagonaal op elke telescoop?

Alleen als je telescoop een 2 inch focuser heeft. Veel Schmidt-Cassegrains hebben standaard een 1,25 inch aansluiting, maar met een 2 inch SCT-adapter kun je overstappen.

Waarom is mijn beeld gespiegeld?

Een gewone diagonaal zet het beeld rechtop, maar spiegelt het van links naar rechts. Voor sterren maakt dat niet uit. Kijk je overdag naar landschappen, kies dan een amici-prisma.

Kan ik een diagonaal op een Newton gebruiken?

Nee. Bij een Newton kijk je aan de zijkant van de buis direct in het brandpunt. Met een diagonaal ertussen wordt de lichtweg te lang en krijg je het beeld niet meer scherp.